Czym są strefy ochrony środowiskowe?

Mianem „stref ochrony środowiska” (niem. Umweltzone) określane są obszary, w obrębie których poruszać się mogą wyłącznie pojazdy spełniające określone normy w odniesieniu do wydzielanych spalin. Pojazdy, które nie spełniają tych norm, nie mogą poruszać się w obrębie stref ochrony środowiska.

Jaki jest cel utworzenia stref ochrony środowiska?

W gęsto zaludnionych obszarach miejskich, takich jak np. centrum Berlina, Hanoweru czy Kolonii, limity zanieczyszczenia powietrza przez cząstki stałe (PM10) i tlenki azotu (NOx) są przekraczane wielokrotnie w ciągu roku. Ruch drogowy jest jednym z głównych źródeł tych zanieczyszczeń, w przypadku cząstek stałych jest to ok. 40%, natomiast aż 80% tlenków azotu ma w nim swoje źródło. Redukcja nasilenia ruchu drogowego i powiązanej z nim emisji zanieczyszczeń stanowi więc jeden z elementów mających na celu poprawę warunków życia mieszkańców. Ograniczenie natężenia ruchu drogowego przekłada się nie tylko na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń gazowych, lecz przyczynia się również do zmniejszenia hałasu.

Jakie są postawy prawne regulujące tworzenie stref ochrony środowiska?

Rozporządzenie w sprawie oznaczania pojazdów o niskiej emisji spalin opublikowane w Federalnym Dzienniku Ustaw z dnia 18 października 2006 nie zawiera przepisów regulujących ustanawiania ochronnych stref środowiskowych ani nie reguluje zakazów wjazdu do takich stref. Czynności te zostały pozostawione w zakresie obowiązków urzędów poszczególnych krajów związkowych, o ile limity zanieczyszczeń powietrza zostały przekroczone i ruch kołowy odgrywa znaczącą rolę w ich powstawaniu.

Wyżej wymienione rozporządzenie reguluje sposoby oznaczania pojazdów odpowiednimi plakietkami w zależności od spełnianej europejskiej normy spalin oraz warunki uzyskiwania zwolnień. Zgodnie z zawartymi w nim definicjami, pojazdy osobowe oraz przeznaczone do przewozu towarów podzielone są na cztery grupy, odpowiadające przyporządkowanym europejskim norm spalin.

W jaki sposób definiowane są ww. grupy pojazdów?

Cztery grupy pojazdów, o których mowa w rozporządzeniu, zdefiniowane są w oparciu o europejską klasyfikację pojazdów wyposażonych w silniki wysokoprężne (diesle). Zaszeregowanie pojazdu do określonej grupy można zmienić poprzez zainstalowanie filtra cząstek stałych. W odniesieniu do pojazdów posiadających silnik benzynowy wyróżnia się dwie grupy. Pierwsza z nich obejmuje pojazdy spełniające europejska normę Euro 1 lub wyższą (wyposażone w katalizator spalin), do drugiej zaś należą wszystkie pozostałe.

Jakimi znakami oznaczone są ochronne strefy środowiskowe?

Granice stref ochronnych oznaczone są następującymi znakami:

Ponieważ znaki 270.1 i 270.2 wyznaczają strefy zakazu ruchu pojazdów w celu zmniejszenia szkodliwego wpływu zanieczyszczeń spalinami samochodowymi na czystość powietrza, jakikolwiek ruch w obrębie tak wyznaczonej strefy byłby niemożliwy. Dodatkowy znak umieszczany razem ze znakiem 270.1 zwalnia określone grupy pojazdów od zachowania tego przepisu. Kolory plakietek umieszczonych na nim określają grupy pojazdów mających prawo poruszania się w obrębie strefy.

Jak wyglądają plakietki?

Plakietki są kołami o średnicy 80 mm i czarnym brzegu o grubości 1,5 mm. Górną część pola zajmuje cyfra o wysokości 35 mm wskazująca numer grupy zanieczyszczeń do jakiej pojazd został zakwalifikowany. W dolnej części plakietki znajduje się bezbarwne pole o wymiarach 60 x 20 mm, w które wpisuje się numery rejestracyjne pojazdu. Przepisy nie określają dokładnie miejsca, w którym należy umieścić plakietkę, jednakże zaleca się umiejscowić ją w prawym lub lewym dolnym rogu przedniej szyby, patrząc od wnętrza pojazdu.

Na jakich zasadach klasyfikowane są samochody nie zarejestrowane na terenie Niemiec?

Jeśli dokumenty pojazdu zarejestrowanego poza terytorium Niemiec pozwalają jednoznacznie stwierdzić, którą z europejskich norm spalin pojazd spełnia, przydział plakietki odbywa się na takich samych zasadach jak dla pojazdów posiadających niemieckie tablice rejestracyjne. W każdym innym przypadku podstawą do przyznanie określonej plakietki jest data (rok) pierwszej rejestracji.

Jaki wpływ mogą wywierać cząsteczki stałe zawarte w spalinach na zdrowie ludzi?

Szkodliwość cząsteczek stałych jest bezpośrednio związana z ich wielkością. Najmniejsze z nich mogą dostać się głęboko do płuc, wnikając do pęcherzyków płucnych, a nawet przedostać się do krwioobiegu i wraz z krwią mogą zostać rozprzestrzenione po całym ciele. Obecność cząsteczek stałych w organizmie skutkować może wystąpieniem chorób dróg oddechowych, serca czy też układu krążenia.

Jakie są źródła obecności cząstek stałych zawartych w miejskim powietrzu?

Do najważniejszych źródeł cząstek stałych pochodzenia antropogenicznego należą rolnictwo, systemy grzewcze domów jedno- i wielorodzinnych, elektrownie węglowe oraz przemysł i spaliny wytwarzane w trakcie pracy silników wysokoprężnych samochodów ciężarowych. Samochody osobowe są odpowiedzialne za ok. 9% ogólnej emisji cząstek stałych, przy czym silniki benzynowe nie wydzielają żadnych cząstek. Ze względu na swoje niewielkie rozmiary i masę, cząstki stałe mogą być transportowane przez wiatr na odległości liczone w setkach kilometrów. Analizy przeprowadzone w kilku niemieckich krajach związkowych wykazały, że znakomita większość cząstek stałych nie pochodzi ze źródeł lokalnych, lecz jest przynoszona wraz z wiatrem.

Czy wprowadzenie stref środowiskowych przyczyniło się do poprawy jakości powietrza?

Uzyskane dane wskazują, że strefy środowiskowe mają niewielki wpływ na ilość zanieczyszczeń znajdowanych w powietrzu. W miastach takich jak Berlin czy Frankfurt nad Menem, ilość cząstek stałych zmierzona w roku 2009 była wyższa niż w latach poprzedzających wprowadzenie stref środowiskowych. Badania przeprowadzone przez ADAC w Hanowerze i Stuttgarcie nie wykazały znaczącego zmniejszenia koncentracji cząstek stałych w powietrzu. Również argumenty, którymi niektórzy lokalni politycy próbują usprawiedliwiać istnienie stref środowiskowych, są trudne do zaakceptowania. Według nich, dopiero ograniczenie wjazdu do stref do pojazdów oznaczonych żółtą (faza druga) lub zieloną (faza trzecia) plakietką będzie miało wymierny wpływ na poprawę jakości powietrza. Argument ten nie jest przekonywujący w świetle danych Urzędu ds. Rejestru Pojazdów Samochodowych, które pokazują, że samochody osobowe nie spełniające najwyższych kryteriów środowiskowych stanowią zaledwie 10% wszystkich samochodów osobowych. Ponadto, na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat obserwuje się ciągły spadek ilości NO₂ i cząstek stałych, który ma związek z postępem technicznym, a nie z faktem obecności obszarów ograniczonego ruchu.